Sağlık Haberleri | Güncel Sağlık Haberleri | Bitkisel Sağlık | Sifalı bitkiler

Normal bir insanda her iki böbrekten toplam olarak ortalama 1 dakikada 120 ml kan süzülürglomerülden süzülen bu süzüntüye ultrafiltrat denir Bu ultrafiltratın büyük bir kısmı böbrek tubuluslarından geri emilir Ultrafiltrat içinde eletrolitler, metabolik artıklar bulunur Diğer bir deyişle ultrafiltrat glomeruldaki filtrasyon mebranını geçen (kapiller çeper-bazal membran ve bowman kapsülü) kan demektir GFR (Glomeruler filtrasyon hızı) 1 dakikada 50 ml olursa böbrek hastalığı olduğu halde, böbrek yetmezliği olmaz Kanda üre yükselmez 1 dakikada GFR(Glomeruler filtrasyon hızı) 20-30 ml’nin altına düşerse böbrek yetmezliği tablosu görülür GFR(Glomeruler fiiltrasyon hızı) 1 dakikada 10 ml’nin altında ise son dönem böbrek hastalığından söz edilir
Böbrek yetmezliği ikiye ayrılır
-Akut böbrek yetmezliği
-Kronik böbrek yetmezliği
Akut Böbrek Yetmezliği
Böbrek fonksiyonlarının ani kaybıdır Erişkin bir insanda günlük idrar miktarının aniden 400 ml’nin altına düşmesi ve kan üre düzeyinin devamlı olarak yükselmesidir Metabolitlerin vücuttan atılabilmesi için günlük idrar miktarının en az 400 ml olması gerekir
Akut Böbrek Yetmezliğinin Etyolojisi
1 Prenenal Nedenler: Böbreğin kanlanması engellenmiştir Böbreklere yeterince kan gelmeyince GFR(Glomeruler filtrasyon hızı) düşer GFR(Glomeruler filtrasyon hızı)’nı düşüren nedenler arasında;
– Hipovolemiye neden olan kusma
– Kanama
– Fazla diüretik kullanımı
– Geniş yanıklar
– Tuz kaybına neden olan renal boşluklar
– Gukozüri
– Vazodilatasyona neden olan ilaçlar
– Peritonit, akut pankreatit
– Kardiovasküler yetersizlik (ağır kalp yetmezliğini takip eden)
– Hipotansiyon, Gram (-) sepsisler (Doğumlar, düşükler)
– Kanın pompalama gücünün yetersiz olması nedeniyle volüm artışı
– Ciddi nefrotik sendrom gibi durumlar sıvının yer değiştirmesine neden olur ve GFR(Glomeruler filtrasyon hızı) azalır
2 Renal nedenler: Nefrotoksik maddeler (cıva, aresenik, kurşun) böbrek hastalıkları nedeniyle böbrek dokusunun harabiyetidir Sorun; akut tübüler nekroz ya da aşağı nefron nekrozudur
– Glomerulonefrit
– Travma
– Arteroskleroz
– Küçük ve büyük damarların iltihaplanması
– Skleroderma
– Tümör ve böbrek damarlarının uzun süren spazmı
– Nefrotoksinler, ağır metaller (cıva, kadmiyum), CCl4, etilen glikol, propilenglikol, antibiyotikler, anestezikler, radyografiye bağlı (anjiyografi, I-V ürografi)
– Pigmentler obstruksiyonu sonucu; hemoliz, ağır travmalar, crush sendromu, rabdomyolizis
– Cerrahi girişimler ve jinekolojik obstetrik hastalıklarla ilgili olarak: Büyük ameliyatlardan özellikle yaşlılarda büyük karın ameliyatlarından sonra klinik olarak şok görülmese de aort cerrahisi, kalp kapak ameliyatları, plecenta previa ve septik abortustan sonra
– Ağır ve geri dönmeyen prenenal faktörlerden herhangi birinin renal parankimal bozukluğun gelişmesine neden olması
– İnterstiyal nefritler; ilaçlar, infeksiyon, hiperkalsemi, myelom
– Renal vasküler hastalıklar: Malıgn hiperetansiyon, renal arter trombozu ve emboli, renal ven trombozu
3 Post renal nedenler:
- Üretral obstrüksiyon Prostat hipertrofisi,, üretra ağzını tıkayan mesane tümörü, mesane boynu darlığı
– Üretral obstrüksiyon: Bilateral böbrek ve üreter taşları, ameliyat sırasında üreterlerin kesilme yada bağlanması retroperitoneal fibrozis
– Tubuluslardan meatusa kadar olan sistemin herhangi bir yerinin tıkanması: Tümörün yayılması, pıhtı, taş, üreterlerin yanlışlıkla bağlanması
Akut böbrek yetmezliğinin belirti ve bulguları
ABY (Akut Böbrek Yetmezliği) seyrinde iki evre görülür:
1 Oligüri evresi: Çeşitli nedenlerle nefronlar harap olduğundan idrar miktarı 400 ml’den az olup bu miktar 100 ml’ye kadar azalabildiği gibi bazen hiç idrar yapamayabilir (Anüri) Bu evrede idrar miktarının birden azalmasına bağlı olarak üreyle beraber pek çok madde kandan süzülemedikleri için birikirler Kanda Potasyum, sülfat, kreatin, fosfor,NPN (non protenize azot, BUN) artar Klor, kalsiyum, karbondioksit azalır Hastalarda proteinüri, hematüri, halsizlik, bulantı, kusma, hipertansiyon oluşur Bu evre 1-2 günden birkaç haftaya kadar sürebilir
2 Diürez evresi: Bu evrede nefronlardaki bozukluklar düzelmiş ve hasta bol miktarda idrar çıkarmaya başlamıştır Hasta günde 1-2 litre bazen 3-4 litre idrar çıkarır İdrar miktarı arttıkça kanda biriken potasyum, fosfor, kreatinin, sülfat, NPN (Non proteinize azot , BUN ) gibi maddeler dışarı atılır ve kan biyokimyası normale döner
Tedavi:
Tedavide amaç; ABY’ne neden olan faktörü ortadan kaldırmaktır Sıvı elektrolit kaybı süratle düzeltilmelidir Diürezle birlikte ağırlık takibi yapılmalıdır ABY olan bir hasta günde 0,2-0,3 kg kaybedebilir Bundan fazlası volüm eksikliği ya da hiperkatabolizma göstergesidir Daha az kilo kaybı ise su ve tuz fazlalığın belirtmesidir Hastada extrarenal kayıplar (kusma, fistül, dıare) yoksa 24 saatte toplam günlük diürezden 400 ml fazla sıvı verebilir Potasyum fazlalığı 6 mEq/lt’nin altındaysa hasta K+’lu yiyeceklerden sakınarak yakın takibe alınır 6,5 mEq / lt’den fazlaysa iyon değiştirici reçineler önerilir Kayaxalate 20-50 gr yada sorbital 100 ml sıvı ile ağız yolu ile verilebilir Amaç konstipasyondan korunmaktır %10’luk Ca glukonat veya % 20 glukoz kristalize 20-30 ünite insülin ile birlikte verilerek K+ hücre içine sokulabilir
Oligüri evresinde idrar akışı olmadığı için çıkardığı sıvıdan fazlası verilmemelidir Aksi takdirde volum fazlalığı ile birlikte akciğer ödemi gelişir Hastaya verilecek sıvı miktarının hesaplanması 1 gün önce çıkardığı idrar miktarı + fizyolojik kayıp şeklinde hesaplanarak verilecek sıvı miktarı (zorunlu 400-500 ml) bulunur
ABY’li hastaya K+, tuz, Na+, kısıtlı diyet uygulanır Protein; NPN (Non proteinize azot , BUN ) miktarını artırarak üremiye neden olur Na+; suyu tutarak ödem ve kalp yetmezliği neden olur K+’yı artıran muz, portakal, patatesten kaçınılır K+ artışı ventrikuler fibrasyon oluşturur
Diurez evresinde hasat bol idrar çıkardığından sıvı kısıtlanmaz, aksine bol sıvı verilir Biyolojik değeri fazla olan et, süt gibi besinlerden 25-30 hatta 60 gr verilir
ABY’de diyaliz endikasyonu; aşırı sıvı yüklenen ve akciğer ödemi gelişen hastalarda, serum K+’u normale indirilemiyor ve üre, kreatinin, nefrotoksik maddelerin uzaklaştırılması gerektiğinde uygulanır

Kronik Böbrek Yetmezliği

Kronik böbrek yetmezliği; uzun süren, ilerleyici, böbrek fonksiyonlarının irreversible olarak bozulmasıyla üremi tablosunun ortaya çıktığı böbrek hastalığıdır
Üremi: Kanda ürenin normal değerinin üzerinde olması nedeniyle ortaya çıkan semptomlar grubudur Sinsi başlar ve yıllarca sürerek nefron harabiyetine neden olur
Kronik böbrek yetmezliği nedenleri:
1Primer glorumeruler hastalıklar: Çeşitli glomerulonefritler (primer)
2Kronik interstisyel nefrit (pyeloretrit, idiyopatik interstisyel nefrit)
3Renal vasküler hastalıklar: Doğumsal yada edinsel bilateral iskemik böbrek hastalığı, hipertansiyona bağlı arterioler skleroz, malign hipertansiyon ile ilgili malign nefroskleroz, fabry hastalığı, sicklecell hastalığı
4Böbreği ilgilendiren sistemik hastalıklar: SLE, PAN, skleroderma
5Böbreği ilgilendiren metabolik hastalıklarM, amiloidoz, hiperkalsemi (hiperparatroidi, sarkoidoz, D vitaminozu, süt-alkali sendromu) hiperoksalüri
6Her iki böbreğin doğumsal anomalileri: Polikistik böbrek, hipoplastik böbrek, böbreklerin multipl kistik hastalığı
7Nefrotoksinler: Fenasetin, aspirinin aşırı kronik kullanımı, altın, kurşun, kadmiyum gibi ağır metaller
8Tubular hastalıklar: Aminoasidüri, renal tubuler asidoz, kronik K+ eksikliği, myelom ve hiperglobulinemi yaparak tubulusları tıkayan hastalıklar
9Kronik obstruktif üropati: Renal pelvis ve üreterlerin tümör, striktür ile tıkanması veya retroperitoneal fibroz, pelviüreter veya üreterovezikal obstruksiyon, prostat hipertrofisi, mesane boynu veya üretra darlığı
Kronik böbrek yetmezliği belirti ve bulguları:
1Oluşan asidoz nedeniyle kusmual solunum vardır
2Metabolik asidozun MSS’ne etkisi nedeniyle irritabilite, kompulsiyon, konvülsiyon psişik değişiklikler görülür
3Yüksek tansiyon
4Anemi nedeniyle halsizlik
5Kansızlık (üre kemik iliğini baskıladığı için kanın şekilli elemanları bozuktur yada yetersizdir) Böbrek prankiminde eritropoetin salımı azalır
6Ciltte üre kristalleri birikmesi nedeniyle kaşıntı vardır Yüksek ürenin nervus frenicusu uyarması nedeniyle sık sık inatçı öksürük, hıçkırık nöbetleri oluşur
7Baş ağrısı, kiloda artış, ağızda kötü koku, sinirlilik, soluk renk, ödem, kemik ağrıları ve kramplar
8İdrar olmaması yada çok az olması
9Baş dönmesi, göz kararması
Tedavi:
Böbrek yetmezliğinde özellikle erken dönemde, hipertansiyon ve ödemle birlikte tuz retansiyonu belirtileri gösteren hastalarda tuz kısıtlanır Çok miktarda suyun aniden verilmesi geçici volum artışı ile Na ekskresyonu artışına neden olur Orta derecede renal yetersizliği olan hastalar günde 1 litre civarında sıvıyı iyi tolere ederler Bu miktarla başlayarak yakın takip ile günde 500 ml arttırılarak, günde 2-3 litreye veya hastanın kilo alımı veya serum sodyum konsantrasyonu 130 mEq/lt’nin altına ininceye kadar devam edilir
KBY’de asla diyet dışı K+ tuzları verilmemelidir Hiperkalemide 2-3 ampul Ca++glukonate IV yolla yada % 10 Dextroz içinde litreye 50-100 ünite kristalize insulin eklenerek perfüze edilir (EREK, 1995)
KBY’de hiperparatrodizmden korunmak için P retansiyonundan kaçınmak ve Ca++-P dengesini sağlayabilmek için P içeren gıdalar minimalize edilir Süt ve sütlü gıdalar kısıtlanır Bağırsakta ki PO ’ın bağlanması için AlOH kullanılır Serum PO düzeyi %4-5 mg arasında tutulmaya çalışılır Yetersiz kaldığı durumlarda D vitamini 1,25-(OH)2-cholecalciferol analoglarının uygulanması gerekir D vitamini gastroentestinal Ca++ absorbsiyonunu artırdığı gibi osteodistrofiden de korur Özellikle böbrek yetmezliği olan çocukların büyümesinde yardımcı olur (EREK, 1995) Hıçkırıktan yakınan hastaya kısa süreli göz küresine basınç uygulanarak ve CO2 solunumu yaptırarak yardımcı olunur Kanama eğilimi olan hastaya K vitamini enfeksiyonları konvülsiyonlar için Ca++ ve largactil enjeksiyonları yapılabilir Aile diyet ve ilaçlar hakkında bilinçlendirilir Etkin tedavi diyalizdir (EREK, 1995)

ALINTI

İlgili yazılar:

1. Böbrek Yetmezliği Nedir? Böbrek Yetmezliği Tedavileri Nelerdir?
2. Akut Böbrek Yetmezliği Nedenleri Nelerdir
3. Böbrek Yetmezliği Hakkında Bilgiler
4. Böbrek Yetmezliği Tedavisi
5. Akut Böbrek Yetmezliği ve Tedavisi ppt

sponsorlu bağlantılar