Sağlık Haberleri | Güncel Sağlık Haberleri | Bitkisel Sağlık | Sifalı bitkiler

Bedensel, zihinsel, sağır-dilsiz ve görmezler olmak üzere dört ana grupta toplanan engelliler, engelli olmayan bireyler gibi ekonomik ve sosyal açıdan birer tüketicidir
Bu gerçekten yola çıkarak, engelli tüketicinin ulaşım, iletişim, sağlık, istihdam vb konuların yanında tüketici olması nedeniyle tüketici hakları bakımından da hak ihlâline uğradığı gözlenmiş ve bugüne kadar yasalarda ve ticari ve idari uygulamalarda hiç değinilmeyen ve görmezden gelinen engellinin tüketicinin hakları konusunda gündem oluşturmak ve kamuoyu oluşturmak amacıyla “Engelli Tüketici’nin Hakları” projesi geliştirilmiş ve proje kapsamında ilk olarak konuyu tespit eden bu rapor hazırlanmıştır

yol haritası
Engelli yurttaşların sorunları konusunda geçmişten bugüne yapılan çalışmalar anımsandığında; gerek devletin ve gerekse konuyla ilgili sivil toplum kuruluşlarının yoğun bir mesai harcadığı, konunun gerektiği kadar olmasa bile sürekli olarak gündemde tutulduğu, devletin ilgili kurumlarının bu konuda örgütlenmeye çalıştığı tespit edilmektedir
Ancak bu konudaki tüm çalışmaların bugüne kadar engellinin yaşam standartları üzerinde yoğunlaştığı ve ayrıca bu alanda çalışma yapan sivil toplum kuruluşlarının beklenen ölçüde işbirliği içinde olmadıkları da tespitlerimiz arasındadır
Bu nedenle “engellinin tüketici hakları” kavramı, bir proje konusu olarak ele alınmış ve başlangıçta oluşturulacak bir komite çalışması sonucu oluşturulacak bir raporla konunun kamuoyu gündemine getirilmesi, akabinde bu alanda çalışma yapan sivil toplum örgütlerinin de katkısıyla nihai olarak “Engelli Tüketici Hakları Plâtformu” oluşturulması amaçlanmıştır
Komite, engelsiz, engelli ve engelli yakını olan kişilerden oluşturulmuş ve çalışmalara 2003/Mayıs ayında başlanmıştır Komite çalışması yaklaşık olarak üç ay kadar sürmüş, öncelikle tarama çalışması yapılarak engelli tüketici haklarına ilişkin ticari kuruluşların tutumu belirlenmiştir Yine ilgili mevzuat taranarak bu konudaki hukuk düzenlemeleri tespit edilmiştir
Öte yandan 13/15 Haziran 2003 tarihinde, İstanbul’da gerçekleştirilen Engelliler Sempozyumu’2003 toplantısında stand çalışması yapılarak engelsiz, engelli ve engelli yakını olan kişilerin engellinin tüketici hakları kavramına ilişkin düşünceleri ve yaklaşımlarının tespit edilmesine çalışılmıştır
Sonuç olarak çizilen yol haritasının ilk aşaması olarak bu rapor hazırlanmış ve konunun gündeme gelmesi amacıyla kamuoyuna açıklanmaktadır

kaç kişi engelli?
UNESCO ’nun yaptığı araştırmalar, ülkemiz nüfusunun %14 ’ünün engelli olduğunu göstermektedir Yaklaşık 10000000 kişinin engelli olduğu anlamına gelen bu oran, hayli yüksektir
Ancak bu kadar yüksek bir engelli nüfusunu, toplumun fark eetek etmediği sorusu, ne yazık ki, olumsuz olarak cevaplandırılmaktadır Gerek engellilerin kendilerini topluma yeterince fark ettirememeleri ve gerekse devlet mekânizmalarının, yani merkezi ve yerel yönetimlerin ve özel sektörün engelli topluluğuna duyarsız olması, ortada bir “fark etme-fark edilme” sorunu olduğunu göstermektedir
Ülkemizdeki bu sorun, dünyanın diğer ülkelerinde de yaşanmaktadır “Fark etme” sorununun aşılabilmesine yönelik olarak, Avrupa Birliği tarafından 2003 yılının Engelliler Yılı olarak kabul edilmiş olması, bunun önemli bir göstergesidir

engelliyi fark etmezsek, sorunu nasıl göreceğiz?
Engellinin toplum yaşamında yerini alması, onun topluma kazandırılması ile mümkün olup bunun için de engellinin fark edilmiş olması gereklidir Oysa ki, en başta ulaşım olmak üzere binaların ve yolların mimari yapısı, kamu alanlarının düzenleme biçimi, çevre koşulları, sağlık, istihdam, eğitim gibi nedenlerle engellinin fark edilme sürecinde, olması gereken noktada bulunmamaktayız
Öte yandan bir engellinin kendine dair varolma içgüdüsü de, onun toplumla yapmış olduğu madde-manevi iletişimi ve alışverişiyle koşuttur Buradaki yoğunluk, engellinin toplumla entegrasyonunu da belirlemektedir
Sonuç olarak bir taraftan engellinin toplumla entegrasyonunu arttırmak, öte yandan bu entegrasyonu sağlayacak ulaşım, sağlık, mimari düzenleme, eğitim gibi konularda engelliye yönelik çalışmalar yapılması gerekmektedir Bu entegrasyon sürecinde, engellinin aynı zamanda bir tüketici olduğu gerçeğinden hareketle engellinin tüketici haklarını ortaya koymak ve böylelikle “fark etme ve fark edilme” sürecine katkı sağlamak istiyoruz
Engellinin tüketici haklarının varolduğunun kabulü ve buna dair düzenlemeler yapılması halinde, umulur ki, engelli sosyal yaşam içinde daha fazla yer alacaktır

kuşbakışı engellinin tüketici hakları
Günlük yaşam içinde pek çoğumuzun pek dikkat etmediği, fark etmediği öyle ayrıntılar var ki, bunların her birinin tek tek ele alınıp uygun düzenlemeler yapılması halinde bir engelli tüketici için çok büyük sorun oluşturan konular çözümlenmiş olmaktadır
Örneğin; tiyatro ve sinema salonlarının belli orandaki koltuklarının engellilerin kullanabileceği şekilde düzenlenmiş olması halinde, nüfusun % 14’ünü oluşturan bu büyük topluluğun bireylerini tiyatro ve sinema salonlarında görmemiz mümkündür Yine alışveriş alanlarındaki rafların, engelliler de hesaba katılarak düzenlenmesi halinde, engelliler alışveriş dünyasındaki yerlerini alabileceklerdir
Kullanma kılavuzlarında görmezler için yapılacak minik düzenlemeler, mağazaların kapılarının engellilerin kullanımına uygun yapılması, engelliler için ayrılmış mağaza otoparklarının başkaları tarafından kullanılmasının önüne geçilmesi gibi bir çok konudaki basit önlemler engelli yurttaşın bir tüketici olarak toplum içindeki yerini almasını sağlayacaktır

sayıların söylediği
13/15 Haziran 2003 tarihinde, Engelliler Sempozyumu’2003 sempozyumu İstanbul’da düzenlenmiştir Bu sempozyum sürecinde projemiz kapsamında 80 kişi üzerinde anket çalışması yapılmış ve şu sonuçlara ulaşılmıştır:
Ankete katılanların;
% 4625’i engelli, % 225’i engelli yakını ve kalanı bu iki gruba girmeyen engelsiz kişilerdir
Engellilerin % 90’ı engelli olmanın ulaşımı etkilediğini, % 3’ü de alışveriş yapmasını etkilediğini belirtmektedir Alışveriş konusundaki bu düşük oran, bir taraftan ulaşım sorununun engellinin diğer yaşamsal faaliyetlerinin önündeki en büyük engel olduğunu ve öte yandan engellinin kendisini bir tüketici olarak algılamadığını göstermektedir
Engellilerin % 75’i ara sıra alışverişe çıkmakta, % 13’ü alışverişe hiç çıkmamakta, sadece % 12’si alışveriş yapmaktadır Alışverişe hiç çıkmayanların tamamına yakınının engeli, alışveriş yapmasına engel teşkil etmektedir Örneğin; zihinsel engelliler gibi
Engellilerin % 95’i kültür ve eğlenme yerlerini son derece yetersiz bulmakta, yine engellilerin % 85’i dışarıdaki aktiviteleri için ailesinden yardım almaktadır
Engellilerin % 90’ı sorunları için sivil toplum kuruluşlarından destek aldıklarını belirtmektedir Yine engellilerin % 60’ı engelliler için sosyal proje çalışmalarında öncülüğün sivil toplum kuruluşlarına ait olduğunu düşünmektedir Bu saptamalardaki yüksek oran, diğer şıklarda yer alan devlet kuruluşlarının yeteri kadar çalışmadıklarını ortaya koymaktadır
tespit edilen sorunlar ve çözüm önerileri
Engelli Tüketici Hakları Komitesi olarak yapılan anket çalışması, engelliler ve engelli yakınlarıyla yapılan röportajlar, ilgili sivil toplum kuruluşları ile yapılan görüşmeler sonucunda engelli tüketicinin uğramış olduğu hak ihlâli, tüketici olmasından kaynaklanan ilave zorluklar ve bunlara ilişkin çözüm önerilerimizi şu şekilde sıralamak mümkündür:

yürüme engelli tüketici için bir süpermarket macerası
Yürüme engelli olup tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kalan engelli tüketicinin yaşamsal zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak istemesi halinde yaşayacağı zorlukları görmek için gerçekleştirdiğimiz simülasyon sonucunda, yürüme engeli tüketicinin olağanüstü haller hariç, gıda gibi zorunlu ihtiyacını karşılamak için dahi bir süpermarketi kullanamayacağı sonucu ortaya çıktı

Neden mi? Buyurun adım adım izleyelim :
Tüm simülasyon yürüme engelli tüketicinin ulaşım sorunu olmaksızın evinden süpermarkete ulaşımının sağlandığı ön-kabulüne dayanmaktadır
Süpermarkete ulaşan yürüme engelli tüketici, mağaza girişinin rampasız olması veya buna ilişkin kolaylaştırıcı bir düzenleme yapılmamış nedeniyle mağazaya girmekte zorlanmaktadır
Mağaza girişlerindeki fiziki engeller nedeniyle mağazalara giremeyen tüketici alışveriş yapamamakta, zorunlu hallerde mağazanın dışında beklemekte, bir yakını veya mağaza görevlisi tarafından mağaza dışına getirilen numuneler arasından seçim yapmak zorunda kalmaktadır
Giriş engeli olmayan mağazalara giderek bağımsız şekilde alışveriş yapabilmek de her zaman mümkün olamamaktadır Çünkü bu kez de, mağazanın içindeki yüksek raflar, yürüme engellinin ürünlere ulaşmasını olanaksız hale getirmektedir
Mağazaya giriş engelini aşarak, kendisine uygun raflardan alışveriş yapan yürüme engelli, bu kez de aldığı ürünleri taşımakta zorlanmakta, bir yandan tekerlekli sandalyesini, öte yandan market arabasını sevk ve idare etmek sorunu ile karşı karşıya kalmaktadır Bu sorunun aşılabilmesi için “klipsli sepet” uygulaması getirilmeli, tekerlekli sandalyeye kolaylıkla monte edilebilecek market sepetleri ile yürüme engelli tüketicinin rahatlıkla alışveriş yapabilmesi sağlanmalıdır
Alışverişini yapmayı başaran yürüme engelli tüketici, bu kez de ödeme için kasaya geldiğinde engelle karşılaşmaktadır Kasalar arasındaki mesafelerin dar oluşu, yürüme engelli tüketicinin tekerlekli sandalyesi ile birlikte geçişini olanaksız hale getirmektedir

İlgili yazılar:

1. Engellilerin Sorunları Hakkında Kısa Bilgi
2. Engellilerin Başlıca Sorunları Nelerdir
3. Engellilerin Acil ve Koronik Sorunları ve Çözümleri
4. Engellilerin İstihdam Sorunu
5. Engellilerin istihdam sorununun çözümü nedir

sponsorlu bağlantılar